تخصصی حقوق و فقه

ميرحسيني: *چنانچه شخصي معامله فضولي انجام دهد (فروش مال غير بدون اذن مالک) به عبارت ديگر به نام و براي مالک مال وي را به فروش برساند آيا مرتکب جرم شده است؟
پاسخ: کسي که مال غير را براي صاحب مال مي فروشد و سوء نيتي براي تصاحب آن مال يا ثمن معامله نداشته باشد به نظر مي رسد مشمول عناوين مجرمانه نيست و اين معامله فقط تابع مقررات معاملات فضولي است که اجازه مالک را در صحت بيع لازم دارد.
*آيا مطالبه حق الزحمه کار در زندگي بدون طرح دعاوي طلاق براي زوجه امکان پذير است؟
پاسخ: با توجه به ماده 336 قانون مدني زوجه مي تواند اجرت المثل کارهايي را که به طور شرعي بر عهده وي نبوده است را بدون مطرح شدن دعوي طلاق مطالبه کند و چون اصل بر مجاني نبودن است اثبات اين که انجام کار مجاني بوده بر عهده شوهر است.
*هر گاه بعد از وقوع قرارداد بيع معلوم شود که تمام يا قسمتي از ملک در طرح تعريض خيابان يا طرح هاي عمومي قرار دارد آيا مشتري حق فسخ معامله را دارد؟
پاسخ: با توجه به ماده 342 قانون مدني مقدار، جنس و وصف مبيع بايد معلوم باشد و به حکم ماده 355 قانون فوق در صورتي که زميني با توجه به مساحت خريداري شود و بعد از معامله مساحت ملک کمتر باشد مشتري حق فسخ معامله را دارد.
ولي اگر زمين با حدودي معين بدون توجه به متراژ آن معامله شود معامله لازم الاتباع است بنابراين قرار گرفتن تمام يا قسمتي از ملک در طرح تعريض خيابان، موردي براي فسخ معامله نيست به خصوص اين که بهاي ملک مطابق نظر کارشناس پرداخت مي شود، لازم به ذکر است در صورت فروش ملک به مساحت معين اگر در هر صورت کمتر از متراژ موضوع معامله باشد مشتري حق فسخ معامله را دارد. البته اگر مالک با اطلاع از اين که ملک در طرح تعريض خيابان واقع شده آن را کتمان کند مرتکب فريب شده است، به همين دليل مشتري حق فسخ قرارداد را دارد.
*چنانچه طرفين قرارداد همان طور که در قول نامه ها مرسوم است همه خيارات بيع را اسقاط کرده باشند آيا خيار تدليس و غبن فاحش نيز با اين عبارت ساقط است؟
پاسخ: به نظر مي رسد طرفين همه خيارات را ساقط کرده اند ولي برخي از حقوق دانان و قضات چنين نظر داده اند که غبن فاحش به صورت متعارف مدنظر هيچ انسان عاقلي نيست و نمي شود در قرارداد طرفين نتايج غيرمنطقي را هم بار کرد بنابراين فرد مغبون (ضرر ديدن) حق فسخ قرارداد را دارد.
*فرق هبه و صلح چيست؟
پاسخ: هبه، عقدي است جايز که شخص مالي را رايگان به فرد ديگري تمليک مي کند در حالي که عقد صلح غالبا براي رفع تنازع موجود يا جلوگيري از تنازع احتمالي صورت مي گيرد و اين عقد لازم است و بر خلاف هبه قابل فسخ نيست.
*چنانچه در دوران نامزدي اعم از رسمي يا غيررسمي هدايايي بين طرفين رد و بدل و بحث طلاق مطرح شود آيا اين هدايا قابل استرداد است؟
پاسخ: اموال بر دو قسم است؛ اموالي که به محض استفاده از بين برود و اموالي که با استفاده همچنان باقي است بنابراين اموالي که مصرف شدني و سريع الفساد بوده قابل استرداد نيست و هزينه آن نيز قابل مطالبه نمي باشد ولي اموالي که با استفاده امکان بقاي آن وجود داشته باشد عين يا قيمت آن قابل استرداد است.
*چنانچه فردي فوت کند و تنها وارث او همسرش باشد تقسيم ارث چگونه است؟
پاسخ: يک چهارم ماترک به همسر مي رسد و بقيه به عنوان اموال مجهول المالک در اختيار ولي فقيه قرار مي گيرد، مگر اين که در زمان حيات شوهر اقدام به انتقال املاک به نام همسرش تحت عنوان يکي از قراردادها کرده باشد.
*چنانچه پدر دختري مجهول المکان باشد و دخترش قصد ازدواج کند به چه شکلي بايد اقدام کرد؟
پاسخ: ابتدا بايد به دادگاه مراجعه و دادگاه براي کشف واقعيت تحقيق کند و پس از احراز صحت موضوع اجازه ازدواج صادر شود.
بديهي است در صورتي که پدر يا جد پدري در دادگاه حاضر نشود دادگاه اجازه ازدواج را صادر خواهد کرد. نکته مهم اين که بايد وقت رسيدگي در روزنامه کثيرالانتشار چاپ شود.
*چنانچه شوهر تبعه بيگانه و زن ايراني باشد اگر زوجه دادخواست الزام شوهر به ثبت ازدواج را مطرح کند آيا دادگاه مي تواند حکم به الزام صادر کند؟
پاسخ: درصورتي که اخذ اجازه مخصوص از طرف دولت (وزارت کشور) دادگاه حکم الزام به ثبت ازدواج صادر مي کند.وزارت کشور مي تواند به استانداري ها و فرمانداري ها و همچنين با موافقت وزارت امور خارجه به بعضي از نمايندگان سياسي و کنسولي ايران در خارج اختيار دهد که براساس مقررات اين آيين نامه پروانه زناشويي را به طور مستقيم در محل صادر و مراتب را به ثبت احوال اعلام کنند.
حجت الاسلام امين وحداني نيا